Praktijkvoorbeeld 2
Schulden, psychische klachten en hulp vermijden
Onderstaand praktijkvoorbeeld is volledig fictief en dient uitsluitend ter illustratie van gedragingen die volgens Nederlandse professionals kunnen passen bij vermijdende coping. Het voorbeeld is geen beschrijving van één bestaande persoon of situatie.
Peter is 43 jaar en woont alleen. Na een scheiding raakt hij zijn overzicht over zijn financiën kwijt. Enkele rekeningen blijven liggen en na verloop van tijd ontstaan betalingsachterstanden. Tegelijkertijd voelt hij zich steeds somberder, slaapt hij slecht en piekert veel. Toch vertelt hij niemand hoe het werkelijk met hem gaat.
Wanneer de eerste aanmaningen binnenkomen, legt hij deze ongeopend in een lade. Hij denkt dat hij er later wel naar zal kijken. Ook brieven van de gemeente, zijn zorgverzekeraar en een incassobureau blijven liggen. Iedere nieuwe brief roept spanning op, waardoor hij deze juist nog minder graag opent.
Zijn familie merkt dat hij zich steeds vaker terugtrekt. Wanneer zij vragen of alles goed gaat, antwoordt Peter dat het "wel meevalt" en dat hij zijn zaken zelf zal oplossen. Hij schaamt zich voor zijn financiële problemen en wil voorkomen dat anderen zich ermee bemoeien.
Ondertussen nemen de schulden verder toe. De aanhoudende stress zorgt ervoor dat Peter zich nog moeilijker kan concentreren. Hij zegt afspraken met vrienden af, stelt een bezoek aan de huisarts uit en vraagt geen hulp bij de gemeente of de schuldhulpverlening, terwijl hij weet dat deze mogelijkheden bestaan.
Pas wanneer de deurwaarder langskomt en de druk zo groot wordt dat hij het overzicht volledig verliest, besluit hij contact op te nemen met zijn huisarts. De huisarts bespreekt niet alleen de schulden, maar ook de psychische klachten en verwijst hem naar passende ondersteuning. Daarnaast wordt hij geholpen bij het aanvragen van schuldhulpverlening.
Analyse
In dit praktijkvoorbeeld zijn meerdere gedragingen zichtbaar die volgens Nederlandse professionals kunnen passen bij vermijdende coping.
Kenmerkend zijn onder andere:
- het uitstellen van het openen van belangrijke post;
- het vermijden van gesprekken over financiële problemen;
- het niet bespreken van psychische klachten;
- het uitstellen van contact met de huisarts;
- het vermijden van professionele hulp, ondanks toenemende problemen;
- het terugtrekken uit sociale contacten;
- het hopen dat problemen vanzelf verdwijnen.
Binnen de Nederlandse psychologie
Wordt vermijdende coping beschreven als een manier van omgaan met stress waarbij iemand belastende situaties, emoties of problemen probeert te ontwijken. Dit kan op korte termijn tijdelijk spanning verminderen, maar de oorzaak van het probleem blijft bestaan. Hierdoor kunnen financiële problemen, psychische klachten en gevoelens van machteloosheid juist verder toenemen.
Nederlandse professionals benadrukken dat mensen met schulden en psychische klachten zich regelmatig schamen of overweldigd voelen, waardoor het vragen om hulp steeds moeilijker wordt. Juist daarom adviseren zij om problemen zo vroeg mogelijk bespreekbaar te maken met de huisarts, de gemeente of de schuldhulpverlening. Vroege ondersteuning kan voorkomen dat schulden verder oplopen en dat psychische klachten verergeren.
Nederlandse websites
Thuisarts – Psychische klachten bij volwassenen
https://www.thuisarts.nl/psychische-klachten-bij-volwassenen
Thuisarts – Ik heb psychische klachten. Van wie krijg ik hulp?
https://www.thuisarts.nl/psychische-klachten/ik-heb-psychische-klachten
Rijksoverheid – Psychische hulp door huisarts of andere zorgaanbieders binnen de ggz
https://www.rijksoverheid.nl/themas/familie-zorg-en-gezondheid/geestelijke-gezondheidszorg/psychische-hulp-huisarts-of-ggz
Regelhulp – Behandeling van psychische klachten
https://www.regelhulp.nl/onderwerpen/mijn-situatie/psychische-klachten/psychische-behandeling
Trimbos-instituut – Diepe schulden trigger voor angst en depressie
https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/diepe-schulden-trigger-voor-angst-en-depressie/