Enabler
Een Enabler is iemand die schadelijk, ongezond of onverantwoord gedrag van een ander mogelijk maakt of in stand houdt.
Dit gebeurt vaak door het gedrag goed te praten, te verbergen of de gevolgen ervan steeds op te lossen.
De Enabler bedoelt dit niet altijd verkeerd.
De persoon probeert mogelijk te helpen, ruzie te voorkomen of een familielid te beschermen.
Toch kan deze hulp ervoor zorgen dat de ander minder verantwoordelijkheid hoeft te nemen.
Hoe ziet dit eruit?
Een Enabler kan bijvoorbeeld:
1. excuses verzinnen voor het gedrag van een ander;
2. fouten of problemen voor de buitenwereld verbergen;
3. schulden, schade of andere gevolgen steeds oplossen;
4. liegen om iemand te beschermen;
5. afspraken en grenzen niet handhaven;
6. schadelijk gedrag kleiner maken;
7. anderen vragen geen moeilijke vragen te stellen;
8. degene die het gedrag benoemt als probleem aanwijzen.
Een ouder kan bijvoorbeeld telkens de schulden van een volwassen kind betalen zonder duidelijke voorwaarden.
Een partner kan alcoholproblemen verbergen voor familie en werk.
Binnen een gezin kan iemand grensoverschrijdend gedrag goedpraten met: “Zo is hij nu eenmaal.”
Waarom doet iemand dit?
Een Enabler kan handelen vanuit:
liefde of loyaliteit;
angst voor boosheid of afwijzing;
schaamte en angst voor gezichtsverlies;
de behoefte om de rust te bewaren;
schuldgevoel;
afhankelijkheid;
hoop dat het probleem vanzelf verdwijnt;
de overtuiging dat beschermen hetzelfde is als helpen.
Het gedrag hoeft dus niet bewust of kwaadaardig te zijn.
Goede bedoelingen kunnen echter toch ongunstige gevolgen hebben.
Helpen of mogelijk maken?
Gezonde hulp ondersteunt iemand om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Een Enabler neemt die verantwoordelijkheid juist steeds over.
Gezonde hulp is bijvoorbeeld:
luisteren zonder gedrag goed te praten;
duidelijke grenzen stellen;
hulpverlening bespreken;
iemand ondersteunen bij herstel;
de waarheid niet verbergen;
veiligheid vooropstellen.
Mogelijk maken is bijvoorbeeld:
gevolgen telkens wegnemen;
liegen of geheimen bewaren;
geld blijven geven zonder afspraken;
anderen de schuld geven;
schadelijk gedrag blijven accepteren
Mogelijke gevolgen
Door Enabler gedrag kan:
het probleem langer blijven bestaan;
verantwoordelijkheidsgevoel afnemen;
grensoverschrijdend gedrag erger worden;
de Enabler overbelast raken;
vertrouwen binnen het gezin beschadigd raken;
een partner of kind onvoldoende worden beschermd;
hulp later op gang komen.
Grenzen stellen betekent niet dat iemand wordt verlaten.
Het betekent dat steun niet langer wordt gegeven op een manier die schadelijk gedrag mogelijk maakt.
Geen diagnose
Enabler is geen officiële psychologische diagnose. Het is een informele term voor een mogelijke rol binnen een relatie, gezin of groep.
Niet iedereen die helpt of iemand verdedigt, is een Enabler. Er moet worden gekeken naar de context, herhaling en gevolgen.
De belangrijkste vraag is:
Helpt deze steun de ander om verantwoordelijkheid te nemen, of zorgt zij ervoor dat het schadelijke gedrag zonder echte gevolgen kan doorgaan?
Nederlandse websites die dit onderwerp ondersteunen
Trimbos-instituut – Het belang en de belasting van naasten
Trimbos-instituut – Hulpaanbod voor naasten en grenzen leren stellen
Trimbos-instituut – De gevolgen van een alcoholstoornis voor naasten
Jellinek – Hulp voor partners, familie en vrienden
Jellinek – CRAFT: grenzen aangeven en een naaste motiveren
Jellinek – Gesprekstips en grenzen stellen
- Afbakening bij de bronnen: Nederlandse professionele organisaties gebruiken niet altijd letterlijk het woord Enabler. Zij beschrijven wel de onderliggende patronen, zoals het overnemen van verantwoordelijkheid, overbelasting van naasten, grenzen stellen en het ondersteunen van gedragsverandering.