Psychische klachten bij ouderen worden niet altijd herkend
- Psychische klachten kunnen op iedere leeftijd ontstaan. Toch worden ze bij ouderen soms laat herkend. Somberheid, angst of terugtrekgedrag worden dan gezien als een normaal gevolg van ouder worden. Dat is niet altijd terecht.
Waardoor kunnen psychische klachten ontstaan?
Ouderen kunnen te maken krijgen met meerdere veranderingen en verliezen, zoals:
lichamelijke ziekte of pijn;
minder zelfstandigheid;
het overlijden van een partner of vrienden;
eenzaamheid;
verhuizen;
financiële zorgen;
slechter zien of horen;
Bijwerkingen van medicijnen.
Deze omstandigheden kunnen verdriet, spanning en onzekerheid veroorzaken. Verdriet na een verlies is normaal.
Wanneer klachten lang aanhouden, erger worden of het dagelijks leven verstoren, kan er meer aan de hand zijn.
Mogelijke signalen
Psychische klachten zijn niet altijd duidelijk zichtbaar. Een oudere kan bijvoorbeeld:
weinig plezier of belangstelling hebben;
slecht slapen of erg moe zijn;
minder eten en afvallen;
snel boos of geïrriteerd zijn;
veel piekeren of angstig zijn;
afspraken en contact vermijden;
minder goed voor zichzelf zorgen;
vaker lichamelijke klachten noemen;
meer alcohol gaan gebruiken;
Zeggen dat het leven geen betekenis meer heeft.
Deze signalen betekenen niet automatisch dat iemand een depressie of angststoornis heeft.
Lichamelijke ziekten, medicijnen, beginnende geheugenproblemen, rouw en eenzaamheid kunnen vergelijkbare klachten geven.
Daarom is een goede beoordeling belangrijk.
Wat kunnen familie en zorgverleners doen?
- Neem veranderingen serieus en schrijf ze niet direct toe aan de leeftijd.
- Vraag rustig hoe iemand zich voelt en wat er is veranderd.
- Luister zonder snel te oordelen of oplossingen op te dringen.
Wanneer klachten blijven bestaan of het dagelijks functioneren beïnvloeden, kan de huisarts onderzoeken wat er speelt.
De huisarts kijkt daarbij naar psychische én lichamelijke oorzaken en kan passende hulp inschakelen.
Als iemand zegt niet meer te willen leven of zichzelf iets te willen aandoen, is direct hulp nodig via de huisarts, huisartsenpost of bij acuut gevaar via 112.
Belangrijk
Somberheid, angst en terugtrekgedrag horen niet vanzelfsprekend bij ouder worden.
Psychische klachten kunnen worden behandeld.
Tijdige herkenning kan voorkomen dat iemand verder vastloopt of steeds meer geïsoleerd raakt.
Nederlandse websites
Thuisarts – Psychische klachten: informatie voor ouderen
Trimbos-instituut – Stemmingsstoornissen bij ouderen
Trimbos-instituut – Angststoornissen bij ouderen
GGZ Standaarden – Ouderen met psychische aandoeningen