Wanneer de nieuwe partner geen buitenstaander meer is

Als eigen geluk belangrijker wordt dan onderzoeken wat er werkelijk met een gezin aan de hand is

Een huwelijk kan al langere tijd vastlopen voordat iemand besluit te vertrekken.

Er kunnen:
ruzies zijn;
Vermoeidheid;
Werkdruk;
Geldzorgen;
Jonge kinderen;
Ziekte;
Mantelzorg;
Slaaptekort;
Minder intimiteit;
Minder aandacht voor elkaar.

Twee mensen kunnen steeds harder proberen het dagelijks leven overeind te houden en elkaar ondertussen steeds minder begrijpen.

Dat betekent nog niet automatisch dat het huwelijk als liefdesrelatie werkelijk voorbij is.

Er bestaat een belangrijk verschil tussen:
een huwelijk dat grondig is onderzocht en uiteindelijk niet meer blijkt te werken
en:
een huwelijk dat onder grote belasting is vastgelopen en vervolgens wordt verlaten voordat voldoende is onderzocht waardoor het is vastgelopen.

Dat verschil wordt nog belangrijker wanneer tijdens die periode al iemand anders in beeld komt.

In dit artikel gaat het specifiek over die situatie: een derde persoon weet dat iemand nog getrouwd is of midden in een nauwelijks afgeronde relatiecrisis zit, weet dat er kinderen en een bestaand gezin zijn, maar bouwt desondanks zelf een emotionele of romantische relatie met die persoon op.

Dat kan beginnen via WhatsApp.
Via sociale media.
Via een collega.
Via een datingapp.
Via steeds persoonlijkere gesprekken.
Via geheime telefoontjes.
Via afspraakjes waarvan de echtgenoot niets weet.
Of via contact dat aanvankelijk wordt omschreven als “gewoon vriendschap”, maar geleidelijk emotioneel steeds belangrijker wordt.

Soms wordt die nieuwe relatie pas maanden later openbaar gemaakt.
Bijvoorbeeld pas nadat de partners uit elkaar wonen.
Nadat afspraken over de scheiding zijn gemaakt.
Of zelfs pas nadat de scheiding officieel is afgerond.

Dat kan naar buiten toe de indruk geven:
“Er was tijdens het huwelijk nog niets. De nieuwe relatie begon pas daarna.”

Maar psychologisch is dat niet automatisch dezelfde werkelijkheid.
De datum waarop een relatie bekend wordt gemaakt, is niet noodzakelijk de datum waarop zij begon

Dit onderscheid is essentieel.
Een nieuwe relatie kan officieel pas na een scheiding worden aangekondigd, terwijl de emotionele ontwikkeling ervan al veel eerder begon.

Wanneer vóór de scheiding bijvoorbeeld al sprake was van:
veelvuldig privécontact;
verborgen appgesprekken;
het wissen of verbergen van berichten;
contact via een datingapp;
verliefdheid;
seksueel of romantisch getinte berichten;
geheime ontmoetingen;
problemen uit het huwelijk uitgebreid bespreken met de nieuwe persoon;
steeds meer emotionele steun bij die ander zoeken;
of de eigen partner niet vertellen hoe belangrijk die andere persoon inmiddels is.

Dan kan er relationeel al veel gebeurd zijn voordat iemand ooit zegt:
“Wij hebben nu een relatie.”

Nederlandse relatietherapie-informatie beschrijft:  emotionele ontrouw juist als een situatie waarin sterke emotionele intimiteit, verliefdheid of veelvuldig contact met iemand anders ontstaat en delen daarvan voor de eigen partner worden verborgen. Er hoeft daarbij niet noodzakelijk lichamelijk of seksueel contact te zijn geweest.

Ook in Nederlandse vakpublicaties over relaties:  wordt geheimhouding genoemd als een belangrijk kenmerk van emotionele ontrouw: persoonlijke intimiteit verschuift naar iemand buiten de relatie, terwijl het bestaan of de intensiteit van dat contact voor de partner verborgen blijft.

Daarom is de vraag niet alleen:
“Wanneer hebben zij officieel gezegd dat zij een stel waren?”

De belangrijkere vragen zijn:
Wanneer ontstond de emotionele band?
Wanneer ontstond romantische belangstelling?
Wanneer werd contact verborgen?
Wanneer werd de nieuwe persoon belangrijker in beslissingen over het huwelijk?
Wanneer begon iemand zijn of haar huwelijk te vergelijken met de nieuwe mogelijkheid?

En vooral:
had die nieuwe persoon al invloed op de beslissing om het huwelijk op te geven?
“Maar we deden nog niets lichamelijk” is daarom geen volledige verklaring
Een veelgebruikte grens is lichamelijk contact.
“We hebben pas na de scheiding gezoend.”
“We hadden pas seks nadat alles voorbij was.”
“Tijdens mijn huwelijk waren we alleen vrienden.”

Dat kan feitelijk allemaal waar zijn.
Maar het zegt nog niet alles over wat er relationeel gebeurde.

Emotionele intimiteit kan immers al veel eerder verschuiven.
Wanneer iemand problemen met zijn echtgenoot niet meer met die echtgenoot bespreekt;
Maar dagelijks met een nieuwe persoon;
wanneer die nieuwe persoon troost, bevestiging en aandacht biedt;
wanneer er steeds meer naar berichten van die ander wordt uitgekeken;
wanneer ontmoetingen verborgen moeten worden;
wanneer telefoons of berichten worden afgeschermd;
en wanneer gevoelens voor die persoon bestaan terwijl de echtgenoot daarvan niets weet,
dan is er al een relationele verandering gaande.

Een latere eerste kus verandert die voorgeschiedenis niet.

De precieze grens van ontrouw verschilt per relatie.
Niet ieder privégesprek is vreemdgaan en niet iedere vriendschap tussen twee mensen is een emotionele affaire.
Maar geheimhouding, romantische of seksuele spanning en toenemende emotionele exclusiviteit zijn wezenlijk andere signalen dan een gewone open vriendschap.

Een datingapp maakt die vraag nog scherper
Ook contact via een datingapp verdient afzonderlijke aandacht.
Niet omdat ieder gesprek op iedere app automatisch betekent dat iemand een affaire heeft.
Maar een datingapp is normaal gesproken juist bedoeld om nieuwe romantische of seksuele contacten te vinden.

Wanneer iemand die nog in een huwelijk zit daar actief contact zoekt, vervolgens met iemand gaat appen, afspreken of een emotionele band ontwikkelt en dit voor de eigen partner verborgen houdt, wordt het moeilijker om dat uitsluitend als een toevallige vriendschap te beschrijven.

Dan bestond er immers al een context van zoeken, beschikbaarheid en mogelijke romantische interesse.
Als daar vervolgens geheimhouding bijkomt, is het relevante moment voor de beoordeling niet pas de dag waarop de nieuwe relatie publiek wordt gemaakt.

De ontwikkeling begon eerder.
Is het dan “netjes” als iedereen wacht tot de scheiding officieel voorbij is?

Niet automatisch.
Het kan zeker zorgvuldiger zijn wanneer mensen duidelijke grenzen bewaren zolang een bestaande relatie nog loopt.
Maar alleen wachten met het bekendmaken van de relatie is iets anders dan wachten met het opbouwen ervan.

Stel:
twee mensen ontwikkelen tijdens een huwelijk gevoelens;
appen dagelijks;
bespreken de problemen thuis;
spreken elkaar heimelijk;
weten dat er wederzijdse aantrekkingskracht bestaat;
besluiten dit niet aan de echtgenoot te vertellen;
en wachten vervolgens totdat de scheiding rond is voordat zij tegen de buitenwereld zeggen dat zij samen zijn.

Dan kan de openbare chronologie er netjes uitzien:
eerst scheiding;
daarna nieuwe relatie.

Maar de psychologische chronologie kan zijn:
eerst een verborgen nieuwe verbinding;
daarna steeds meer afstand binnen het huwelijk;
daarna een scheiding;
en pas daarna de bekendmaking.
Dat is een wezenlijk verschil.

Een latere bekendmaking verandert niet met terugwerkende kracht wat eerder al tussen twee mensen bestond.
Daarom kan het wachten met openbaar maken zelfs twee totaal verschillende betekenissen hebben.

Het kan zorgvuldig zijn:
“Wij hielden werkelijk afstand totdat het huwelijk beëindigd en verwerkt was.”

Maar het kan ook strategisch zijn:
“Wij hadden al een band, maar wilden die pas bekendmaken wanneer de scheiding formeel achter de rug was.”

Van buitenaf kan niet zomaar worden vastgesteld welke van beide situaties speelde.
Daarom moet naar gedrag en chronologie worden gekeken en niet alleen naar de officiële datum waarop een relatie werd aangekondigd.

Geheimhouding kan bovendien zelf invloed krijgen op de scheiding
Dit is misschien het meest onderschatte punt.

Wanneer iemand tijdens een vastgelopen huwelijk al een nieuwe emotionele verbinding heeft, verandert daarmee de situatie waarin het oude huwelijk wordt beoordeeld.

De gehuwde partner vergelijkt dan niet meer alleen:
“Is mijn huwelijk nog goed genoeg?”

Er bestaat inmiddels een alternatief.
Iemand die luistert.
Iemand die aandacht geeft.
Iemand bij wie nog geen hypotheek, kinderen, huishouden, slaaptekort, ziektegeschiedenis, financiële verplichtingen en jarenlange irritaties liggen.

Dat kan buitengewoon aantrekkelijk voelen.

De bestaande partner wordt beoordeeld binnen de volle druk van het dagelijkse leven: werk, kinderen, verantwoordelijkheden, vermoeidheid en zorgen.
De nieuwe persoon wordt vaak juist ontmoet in een veel lichtere fase:
met aandacht,
goede gesprekken,
verlangen,
spanning en bevestiging,
zonder de dagelijkse lasten die binnen het bestaande gezin wel aanwezig zijn..

Dat is geen gelijk speelveld.

De nieuwe partner heeft dan zelf belang bij de uitkomst
Hier mag kritischer naar gekeken worden.

Wanneer een nieuwe persoon weet dat er nog een huwelijk bestaat en tegelijkertijd graag een relatie wil met één van de partners, heeft die persoon een persoonlijk belang.
Als het huwelijk herstelt, komt de gewenste nieuwe relatie mogelijk niet tot stand.
Als het huwelijk eindigt, ontstaat daar juist ruimte voor.

Dat betekent niet automatisch dat de nieuwe persoon manipuleert.
Maar het betekent wel dat hij of zij niet belangeloos is.

Daarom wordt het problematisch wanneer juist die persoon begint mee te adviseren over het huwelijk.

Bijvoorbeeld:
“Je bent daar niet gelukkig.”
“Hij behandelt je niet goed.”
“Zij begrijpt jou helemaal niet.”
“Jij verdient beter.”
“Waarom zou je daar nog energie in steken?”
“De kinderen wennen wel.”
“Je moet eindelijk voor jezelf kiezen.”
“Je ziet problemen die er niet zijn.”
“Je ex probeert alles te bepalen.”
“Je hoeft hem of haar niets meer uit te leggen.”

Dat zijn geen neutrale beoordelingen wanneer ze afkomstig zijn van degene die zelf voordeel heeft bij het einde van het huwelijk.

De nieuwe partner kan zo mede het narratief gaan bewaken
Een partner die vastloopt in een huwelijk vertelt vanzelfsprekend vooral zijn of haar eigen ervaring.
Die ervaring kan volkomen oprecht zijn.
“Ik voelde me alleen.”
“Hij / zij werkt altijd.”
“Zij / hij  was nergens meer voor te porren.”
“Hij / zij  bepaalde alles.”
“We maakten alleen nog maar ruzie.”

Maar een ervaring is nog geen volledige verklaring.

Misschien werkte iemand extreem veel omdat het gezin financieel gedragen moest worden.
Misschien was iemand voortdurend moe door ziekte.
Misschien bestond door chronische stress nog nauwelijks cognitieve en emotionele ruimte.
Misschien werd organiseren als bepalen ervaren omdat één partner steeds meer praktische verantwoordelijkheid op zich nam.
Misschien betekende terugtrekken geen liefdeloosheid maar volledige uitputting.

Langdurige stress kan volgens Thuisarts onder meer samengaan met vergeetachtigheid, concentratieproblemen, moeite met plannen en organiseren, sneller boos worden en minder goed functioneren in het dagelijkse leven.

Bij aandoeningen met ernstige chronische vermoeidheid kunnen bovendien forse beperkingen in energie, concentratie, geheugen en prikkelverwerking voorkomen.

Daarmee wordt beschadigend gedrag niet automatisch goedgepraat.
Maar het betekent wel dat gedrag niet altijd dezelfde oorzaak heeft als degene die eronder lijdt aanvankelijk denkt.

Juist daar zou een buitenstaander voorzichtig moeten zijn.
Van steun naar bevestiging

Stel dat iemand zegt:
“Mijn man of vrouw is nooit thuis.”

Een zorgvuldige reactie kan zijn:
“Dat klinkt heel eenzaam. Weten jullie waardoor dit zo is gekomen?”

Maar een nieuwe geliefde kan ook antwoorden:
“Zie je wel, hij kiest gewoon nooit voor jou.”

Of iemand zegt:
“Mijn man / vrouw heeft nergens meer energie voor.”

Een zorgvuldige vraag zou kunnen zijn:
“Is zij misschien ziek of volledig overbelast?”

Een bevestigende nieuwe partner zegt:
“Zij geeft jou gewoon niets meer.”

Het verschil lijkt klein.
Psychologisch is het groot.
De ene reactie opent onderzoek.
De andere sluit het af.

Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam laat zien:  dat mensen relatief ontvankelijker kunnen worden voor informatie die past bij een keuze die zij al hebben gemaakt. 

Die bevestigingsvoorkeur: kan ervoor zorgen dat informatie die de bestaande overtuiging ondersteunt gemakkelijker gewicht krijgt.

Wanneer de nieuwe geliefde steeds precies die uitleg bevestigt,  die vertrek rechtvaardigt, kan zo een zelfversterkend systeem ontstaan.

De gehuwde partner zegt:
“Mijn huwelijk is verkeerd.”

De nieuwe geliefde bevestigt:
“Ja, dat zie ik ook.”

Die bevestiging voelt vervolgens als extra bewijs.
Maar de bevestiger kent meestal hoofdzakelijk het verhaal van één persoon én heeft zelf belang bij het resultaat.

Dat maakt die bevestiging psychologisch krachtig, maar inhoudelijk niet onafhankelijk.

Systeemtherapie kijkt daarom juist naar álle invloedrijke personen.

De Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie beschrijft
relatie- en gezinsproblemen vanuit een systeem: partners, kinderen, familie, vrienden en andere belangrijke personen beïnvloeden elkaar voortdurend.
Problemen kunnen daarom niet zorgvuldig worden begrepen door uitsluitend naar één individu te kijken.

Vanuit die gedachte is:  een nieuwe geliefde die tijdens een huwelijkscrisis dagelijks adviseert, bevestigt, troost en invloed uitoefent geen irrelevante buitenstaander.

Hij of zij is onderdeel van de relationele context geworden.
Dat betekent niet dat die persoon daarmee verantwoordelijk wordt voor alles wat al fout zat.

Maar het betekent evenmin dat de rol kan worden weggepoetst met:
“Het was haar of zijn eigen keuze.”
of:
“Hij / zij wilde zelf weg.”

Eigen keuzes en beïnvloeding kunnen tegelijkertijd bestaan.
“Ik heb niemand afgepakt” is daarom soms een te eenvoudige verdediging

Een mens is geen bezit.
Niemand kan letterlijk van een ander worden “afgepakt”.

De persoon die zijn huwelijk verlaat blijft verantwoordelijk voor zijn eigen beslissing.
Maar daarmee is de rol van een derde persoon nog niet automatisch neutraal.

Wanneer iemand bewust:
een emotionele band opbouwt met een getrouwde persoon;
weet dat diens huwelijk nog niet is afgerond;
verborgen contact accepteert;
geheime ontmoetingen aangaat;
meegaat in een negatief verhaal over de echtgenoot;
twijfel aan vertrek helpt verminderen;
relatieherstel niet stimuleert of zelfs ontmoedigt;
en uiteindelijk zelf de plaats als nieuwe partner inneemt,
dan heeft die persoon actief bijgedragen aan het proces.

“Diegene koos zelf voor mij” neemt die eigen gedragingen niet weg".

De morele vraag is dan niet of iemand juridisch vrij mocht kiezen.
De vraag is welke verantwoordelijkheid iemand neemt wanneer zijn eigen geluk direct samenhangt met het uiteenvallen van een bestaand gezin.

Juist geheimhouding maakt dat scherper
Waarom moet contact geheim blijven?
Daar kunnen verschillende redenen voor bestaan.
Angst.
Schaamte.
Onzekerheid.
Bang zijn voor conflict.
Nog niet weten wat men zelf wil.

Maar geheimhouding kan ook betekenen dat iemand begrijpt dat het bestaande partnerschap dit contact niet als neutraal zou ervaren.

Bij emotionele ontrouw wordt geheimhouding juist vaak als belangrijk kenmerk genoemd.
Dat maakt geheimhouding niet automatisch bewijs van een seksuele affaire.

Maar het maakt de redenering:
“Er was niets aan de hand, anders hadden we het wel verteld”
evenmin vanzelfsprekend.

Integendeel.
Wanneer berichten, afspraken of gevoelens doelbewust verborgen werden gehouden, hoort dat juist bij de informatie die moet worden meegewogen.

En als het pas na de scheiding bekend wordt?
Dan is de relevante vraag:
waarom pas toen?

Wanneer het antwoord is:
“Omdat er daarvoor werkelijk nog niets romantisch of geheim was,”

Dan is dat iets anders.

Maar wanneer het antwoord feitelijk zou zijn:
“Omdat we het contact, onze gevoelens of onze afspraken verborgen hielden totdat de scheiding ver genoeg gevorderd was,”
dan verandert de latere bekendmaking de voorgeschiedenis niet.

Sterker nog: het kan ervoor zorgen dat familie, kinderen, professionals en de voormalige partner lange tijd met een onvolledig beeld van de breuk hebben gewerkt.

Zij denken bijvoorbeeld:
eerst liep het huwelijk definitief stuk; daarna kwam een nieuwe liefde.

Terwijl de werkelijke volgorde mogelijk was:
het huwelijk liep vast; tijdens die crisis ontstond al een nieuwe verbinding; die verbinding beïnvloedde gevoelens en keuzes; vervolgens kwam de scheiding; pas daarna werd de nieuwe relatie zichtbaar.

Dat zijn twee totaal verschillende verhalen.

Waarom die volgorde voor herstel van belang is
Wanneer een nieuwe relatie pas achteraf bekend wordt, kan de achterblijvende partner met terugwerkende kracht allerlei gebeurtenissen anders gaan begrijpen.

Plotseling krijgen bepaalde periodes een andere betekenis.
Waarom werd de telefoon afgeschermd?
Waarom was er plotseling meer afstand?
Waarom wilde iemand niet meer praten?
Waarom leek relatietherapie opeens zinloos?
Waarom was een beslissing ineens absoluut?
Waarom werden vragen als controle ervaren?
Waarom werd iemand steeds negatiever beschreven?

Dat kan het gevoel van verlies verzwaren.

Niet alleen het huwelijk is dan verdwenen.
Ook het verhaal waarbinnen de achterblijvende partner dacht dat de breuk plaatsvond kan veranderen.
Relatietherapie na ontrouw richt zich daarom onder andere op begrijpen wat er is gebeurd, erkennen van beschadigd vertrouwen en herstel van veiligheid. 

Stichting EFT Nederland noemt:  herstel van vertrouwen en het verwerken en vergeven van relationele kwetsuren, waaronder ontrouw, expliciet als terrein waarop EFT positieve effecten kan hebben.

Het probleem wordt nog groter wanneer de nieuwe partner de ex-partner negatief blijft bevestigen

Na de scheiding zou de nieuwe partner een belangrijke keuze kunnen maken.
Ruimte geven.
De andere ouder respecteren.
Niet meegaan in conflicten.
Niet oordelen over een geschiedenis die hij of zij slechts van één kant kent.
De kinderen hun beide ouders laten houden.

Het Nederlands Jeugdinstituut adviseert:  stiefouders expliciet om de andere ouder te respecteren, die ouder niet te proberen vervangen en tegenover kinderen geen negatieve dingen over die ouder te zeggen.

Maar het tegenovergestelde kan ook gebeuren.
De nieuwe partner blijft zeggen dat de ex lastig is.
Herhaalt dezelfde karakteroordelen.
Bemoeit zich met communicatie.
Ondersteunt ieder conflict met de ex.
Praat alsof hij of zij precies weet hoe het oude huwelijk was.

En bevestigt de nieuwe partner telkens opnieuw:
“Zie je wel waarom je bent weggegaan.”

Dan helpt de nieuwe relatie niet bij herstel van het gezinssysteem.
Dan kan zij juist bijdragen aan verdere polarisatie.

Voor kinderen is “ze wennen wel” onvoldoende
Kinderen kunnen zich aanpassen aan een scheiding.

Maar daarmee is niet gezegd dat de weg ernaartoe voor hen eenvoudig of zonder gevolgen is.

Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft:  dat kinderen tijdens en na een scheiding vaak met meerdere veranderingen tegelijk te maken krijgen. 

Een nieuwe partner is opnieuw zo'n verandering.
Hoe meer veranderingen en stress, hoe groter de kans op problemen.
Beschermende factoren zijn onder meer weinig conflicten tussen ouders, een goede relatie met beide ouders en positieve samenwerking.

Het NJi beschrijft:  ook dat kinderen door een nieuwe partner verdriet kunnen ervaren omdat daarmee hun hoop dat hun ouders ooit weer samenkomen verdwijnt.
Sommigen voelen zich zelfs schuldig wanneer zij die nieuwe partner aardig vinden, omdat dit als verraad aan de andere ouder kan voelen.

Ook het Kenniscentrum Kind en Scheiding benadrukt:  dat kinderen in samengestelde gezinnen met loyaliteitsvragen kunnen worstelen en dat positief spreken over de biologische ouders belangrijk is.

Daarom is:
“De kinderen wennen vanzelf wel”
geen zorgvuldige analyse.

Een kind kan wennen én verdriet hebben.
Een kind kan zich aanpassen én loyaliteitsproblemen ervaren.
Een kind kan vriendelijk zijn tegen de nieuwe partner én de oude gezinssituatie missen.
En een kind kan zwijgen omdat het geen volwassen conflicten wil verergeren.

Wat als de achterblijvende ouder ondertussen de “lastige ex” wordt?
Dan kan zich een zeer pijnlijke cirkel ontwikkelen.

De achterblijvende partner vraagt waarom er geheim contact was.
Dat wordt jaloezie genoemd.

Die persoon vraagt waarom de nieuwe partner al tijdens de scheiding aanwezig was.
Dat wordt niet kunnen loslaten genoemd.

Er worden zorgen over de kinderen geuit.
Dat wordt controle genoemd.

Er wordt gevraagd om een vollediger gesprek over het verleden.
Dat wordt “weer oude koeien uit de sloot halen”.

De persoon verdedigt zich tegen negatieve beeldvorming.
En juist dat verdedigen wordt vervolgens opnieuw bewijs dat hij of zij moeilijk zou zijn.

Wanneer professionals of familieleden dit narratief zonder voldoende onderzoek overnemen, kan die cirkel verder verharden.

Het NJi adviseert: professionals daarom juist zonder waardeoordeel te luisteren, geen partij te kiezen en rekening te houden met het feit dat kinderen van beide ouders houden. 

Eigen interpretaties kunnen volgens het NJi belangrijke informatie juist vertroebelen.

Wat als later blijkt dat het huwelijk anders in elkaar zat?
Dit is het moment waarop het voor degene die vertrok bijzonder confronterend kan worden.

Misschien blijkt jaren later dat de voormalige partner helemaal niet zo afwezig was als destijds werd gedacht.
Misschien droeg die persoon financieel vrijwel alles.
Misschien regelde hij of zij voortdurend zaken omdat het gezin anders vastliep.
Misschien blijkt een ziekte veel grotere gevolgen te hebben gehad dan toen werd begrepen.
Misschien blijkt uit herstel dat bepaald gedrag geen vast karakterkenmerk was maar mede samenhing met ernstige overbelasting.
Misschien vertellen kinderen later hoeveel zij hebben ingeslikt.
Misschien blijkt de ex-partner zich te hebben ontwikkeld, gereflecteerd en veranderd.

En dan kan er een pijnlijke vraag ontstaan:
heb ik mijn huwelijk beoordeeld op wat het werkelijk was, of op hoe het voelde tijdens de zwaarste fase van ons leven — terwijl er ondertussen iemand anders naast mij stond die mij voortdurend bevestigde dat vertrekken de juiste keuze was?

Dan komt ook de verborgen voorgeschiedenis van de nieuwe relatie terug
Wanneer een nieuwe relatie pas na de scheiding openbaar werd gemaakt, kan lange tijd het beeld bestaan dat alles keurig na elkaar gebeurde.

Maar zodra duidelijk wordt dat er daarvoor al:
appcontact;
datingcontact;
geheime afspraken;
verliefdheid;
emotionele intimiteit;
of verborgen plannen voor een gezamenlijk leven waren,

Verandert de morele beoordeling.

Niet omdat een kalenderdatum automatisch bepaalt wie goed of fout is.
Maar omdat de nieuwe relatie dan niet uitsluitend na de breuk bestond.

Zij was mogelijk al tijdens het besluitvormingsproces aanwezig.

En precies daardoor kan zij mede invloed hebben gehad op:
hoe slecht het huwelijk werd ervaren;
hoe aantrekkelijk vertrek voelde;
hoe weinig motivatie er nog was om relatietherapie werkelijk een kans te geven;
hoe absoluut uitspraken als “het kan nooit meer” werden;
en hoe de oude partner uiteindelijk werd beschreven.

“Wij hebben het netjes gedaan” vraagt daarom meer dan een datum

Wie wil zeggen:
“Wij hebben het netjes gedaan,”

Zal meer moeten bedoelen dan:
“Wij maakten onze relatie pas bekend nadat de scheiding was uitgesproken.”

Psychologische en relationele zorgvuldigheid zou eerder betekenen:
er was tijdens het huwelijk geen geheime romantische relatie;
er werd geen parallelle emotionele intimiteit opgebouwd;
er waren geen verborgen ontmoetingen;

De nieuwe persoon hielp niet mee de echtgenoot negatief weg te zetten;
er werd geen druk uitgeoefend om sneller te vertrekken;
het bestaande huwelijk kreeg daadwerkelijk ruimte om onderzocht te worden;
kinderen werden niet overhaast met een nieuwe gezinswerkelijkheid geconfronteerd;
en pas nadat duidelijk was dat de oude relatie daadwerkelijk beëindigd was, werd ruimte gemaakt voor iets nieuws.

Dat is iets heel anders dan:
eerst in het geheim een nieuwe band opbouwen, vervolgens tijdens de scheiding die band buiten beeld houden en hem daarna presenteren alsof hij pas na de scheiding is ontstaan.

De buitenwereld ziet in beide gevallen misschien dezelfde volgorde.
Maar psychologisch en moreel is die volgorde niet hetzelfde.
De verantwoordelijkheid ligt daarom niet alleen bij degene die vertrekt
De gehuwde partner blijft verantwoordelijk voor zijn of haar keuze.
Dat moet duidelijk blijven.

Maar volwassen verantwoordelijkheid is niet exclusief.

Ook de derde persoon maakt keuzes.
Wie weet dat iemand getrouwd is en toch romantisch contact opbouwt, maakt een keuze.
Wie instemt met geheimhouding maakt een keuze.
Wie geheime ontmoetingen accepteert maakt een keuze.
Wie luistert naar één kant van een huwelijk en vervolgens de andere echtgenoot veroordeelt, maakt een keuze.
Wie weet dat er kinderen zijn en toch vooral redeneert vanuit het toekomstige eigen geluk, maakt een keuze.
Wie herstel ontmoedigt terwijl herstel zou betekenen dat de eigen kans op een relatie kleiner wordt, maakt een keuze.
En wie pas na de scheiding naar buiten treedt, maakt de eerdere keuzes daardoor niet ongedaan.

Een nieuwe partner wordt schadelijk wanneer eigen belang belangrijker wordt dan zorgvuldigheid
Daarmee wordt de grens uiteindelijk duidelijk.

De schadelijke rol zit niet simpelweg in verliefd worden.
De schadelijke rol ontstaat wanneer iemand:
weet dat er nog een bestaand, onvoldoende onderzocht huwelijk is;
weet dat er kinderen bij betrokken zijn;
weet dat de partner kwetsbaar, overbelast of emotioneel in crisis is;
zelf een duidelijk belang heeft bij het einde van het huwelijk;
tegelijkertijd een geheime romantische of emotionele band opbouwt;
het negatieve narratief over de andere echtgenoot bevestigt;
alternatieve verklaringen zoals ziekte, stress of uitgeputte draagkracht terzijde schuift;
en vervolgens meehelpt de overtuiging te versterken dat vertrek de enige logische mogelijkheid is.

Dan wordt eigen geluk nagestreefd ten koste van zorgvuldige begrenzing.
En dan kan de nieuwe partner zich later niet volledig terugtrekken achter:
“Ik was alleen verliefd.”
of:
“Het was niet mijn huwelijk.”
of:
“Die ander koos zelf.”

Want degene die zelf belang had bij de uitkomst heeft ondertussen wél deelgenomen aan het proces.

Wanneer jaren later teruggekeken wordt
Dan kan de meest pijnlijke vergelijking ontstaan.

Aan de ene kant:
de spanning en opwinding van een geheime nieuwe verbinding.

Aan de andere kant:
een vermoeid huwelijk met kinderen, werk, verantwoordelijkheden, ziekte en jaren gezamenlijke geschiedenis.

Destijds kon de nieuwe relatie vanzelfsprekend beter voelen.

De nieuwe partner hoefde nog geen kinderen 's nachts op te vangen.
Geen financiële tegenvallers te dragen.
Geen huishouden jarenlang draaiende te houden.
Geen ziekteperiode samen door te komen.
Geen oude conflicten te repareren.
Geen dagelijkse sleur te dragen.

De nieuwe partner kwam binnen bij aandacht, gesprekken en verlangen.
De echtgenoot werd beoordeeld midden in de zwaarste werkelijkheid.
Dat verschil kan pas veel later volledig zichtbaar worden.

En wanneer dan blijkt dat degene die werd verlaten jarenlang
pijn heeft gedragen,
kinderen zich voortdurend hebben moeten aanpassen
en een huwelijk misschien nooit eerlijk is onderzocht,
kan de vraag naar verantwoordelijkheid niet langer uitsluitend bij de ex-partner worden gelegd.

Ook de persoon die bewust tijdens die kwetsbare periode naar binnen stapte, het contact verborgen hield en het negatieve verhaal hielp bevestigen, behoort dan tot de geschiedenis die opnieuw bekeken moet worden.

De vraag die uiteindelijk niet meer kan worden ontweken
Er bestaat een groot verschil tussen een huwelijk dat werkelijk is onderzocht en vervolgens bewust wordt beëindigd, en een huwelijk dat in zijn zwaarste periode wordt opgegeven terwijl er ondertussen al een geheime nieuwe mogelijkheid bestaat.

En wanneer later blijkt dat het oude gezin misschien niet liefdeloos was maar uitgeput;
dat ziekte en overbelasting verkeerd zijn geïnterpreteerd;
dat degene die als lastig, controlerend of afwezig werd beschreven in werkelijkheid misschien veel meer voor het gezin droeg dan toen werd gezien;
dat de kinderen veel verdriet en aanpassing hebben moeten verdragen;
dat de achterblijvende partner niet werkelijk werd gehoord;
en dat de nieuwe partner al tijdens dit proces aanwezig was, in het geheim contact onderhield, eigen belang had bij de breuk en vervolgens hielp het bestaande verhaal overeind te houden

Dan resteert uiteindelijk een vraag die niet kan worden opgelost met  “het was mijn eigen keuze”, “wij maakten het pas later bekend” of “het is nu te laat”:

Als de nieuwe relatie in werkelijkheid al begon
met verborgen aandacht,
appjes,
datingcontact,
ontmoetingen,
gevoelens of emotionele intimiteit

Terwijl het huwelijk nog bestond;
als die nieuwe persoon wist dat er een echtgenoot;
kinderen;
en een nog nauwelijks onderzocht gezin achter stonden;
en als die persoon vervolgens zelf voordeel had bij vertrek en hielp bevestigen dat de achterblijvende partner het probleem was — was het dan werkelijk een nette nieuwe start ná een
afgesloten huwelijk, of werd de scheiding juist gebruikt als grens waarachter een al veel eerder begonnen werkelijkheid eindelijk zichtbaar mocht worden?

En als later blijkt dat het huwelijk misschien niet reddeloos verloren was, dat ziekte en verdwenen draagkracht veel verklaren, dat kinderen en de achterblijvende partner jarenlang de prijs hebben betaald en dat herstel nog altijd nooit werkelijk is onderzocht: was al dat verlies dan noodzakelijk — of zouden de volwassenen die destijds voor hun eigen geluk kozen uiteindelijk moeten durven vragen waarom zij zo zeker wisten dat terugkijken onmogelijk was, terwijl zij misschien vooral bang waren voor wat zij zouden ontdekken als zij het hele verhaal eindelijk eerlijk naast elkaar legden?

Nederlandse achtergrond en professionele onderbouwing

Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVRG) – Wat is systeemtherapie?
De NVRG legt uit dat relatie- en gezinsproblemen niet losstaan van hun omgeving. Partners, kinderen, familieleden, vrienden en andere belangrijke personen beïnvloeden elkaar. Binnen systeemtherapie wordt daarom niet alleen gekeken naar één persoon, maar ook naar onderlinge interactiepatronen en de sociale en relationele context waarin problemen ontstaan of blijven bestaan.
Website: NVRG – Wat is systeemtherapie?

Nederlands Jeugdinstituut (NJi) – Gevolgen voor kinderen van een scheiding
Het NJi beschrijft welke gevolgen een scheiding voor kinderen kan hebben en benadrukt dat vooral de omstandigheden rondom een scheiding van belang zijn. Conflicten tussen ouders, meerdere veranderingen achter elkaar en steeds opnieuw moeten aanpassen kunnen extra belastend zijn. Beschermende factoren zijn onder meer weinig blootstelling aan conflicten, een goede relatie met beide ouders en positieve samenwerking tussen ouders.
Website: NJi – Gevolgen voor kinderen van een scheiding

Nederlands Jeugdinstituut (NJi) – Scheiden als veranderproces voor het hele gezin
Een scheiding is volgens het NJi niet alleen één moment waarop twee mensen besluiten uit elkaar te gaan, maar meestal een veranderproces dat maanden of jaren kan duren. Gebeurtenissen en stressvolle omstandigheden vóór, tijdens en na de scheiding kunnen invloed hebben op ouders en kinderen. Ook een nieuwe partner kan opnieuw een grote verandering binnen het gezin betekenen.
Website: NJi – Scheiden: een veranderproces voor het hele gezin

Kenniscentrum Kind en Scheiding – Samengestelde gezinnen
Het Kenniscentrum Kind en Scheiding bespreekt de uitdagingen die ontstaan wanneer na een scheiding een samengesteld gezin wordt gevormd. Daarbij wordt aandacht besteed aan de rol van de nieuwe partner, contact met ex-partners, opvoeding en verwachtingen. Het Kenniscentrum benadrukt bovendien dat positief spreken over beide biologische ouders kinderen kan helpen om loyaliteitsconflicten te voorkomen.
Website: Kenniscentrum Kind en Scheiding – Samengestelde gezinnen

Universiteit van Amsterdam (UvA) – Bevestigingsvoorkeur
Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam laat zien dat mensen een zogenoemde bevestigingsvoorkeur, of confirmation bias, kunnen vertonen. Daarbij richten mensen zich relatief sterk op informatie die overeenkomt met overtuigingen of keuzes die zij eerder hebben gevormd. Dit mechanisme kan relevant zijn wanneer iemand tijdens een relatiecrisis vooral bevestiging krijgt voor één bepaalde uitleg van gebeurtenissen.
Website: UvA – Voorkeur voor bevestiging speelt zelfs een rol bij simpele beslissingen

Thuisarts – Langdurige stress
Thuisarts beschrijft dat langdurige stress invloed kan hebben op het dagelijks functioneren. Mensen kunnen onder andere vaker dingen vergeten, moeite hebben hun aandacht ergens bij te houden, problemen krijgen met organiseren en plannen en sneller boos worden. Dit is relevant wanneer gedrag binnen een zwaar belast gezin uitsluitend als karakter- of relatieprobleem wordt geïnterpreteerd, terwijl langdurige stress eveneens invloed kan hebben.
Website: Thuisarts – Ik heb al heel lang stress

Thuisarts – ME/CVS
Thuisarts beschrijft ME/CVS als een ernstige en langdurige aandoening waarbij mensen veel minder kunnen doen dan zij gewend waren. Naast ernstige vermoeidheid kunnen onder andere concentratieproblemen, geheugenproblemen en extra gevoeligheid voor bijvoorbeeld licht, geluid en geuren voorkomen. Dergelijke klachten kunnen grote invloed hebben op functioneren thuis, op het werk en binnen sociale relaties.
Website: Thuisarts – Ik heb ME/CVS

Stichting EFT Nederland – Wetenschappelijk onderzoek naar Emotionally Focused Therapy
Stichting EFT Nederland geeft een overzicht van wetenschappelijk onderzoek naar Emotionally Focused Therapy. Volgens het overzicht kan EFT onder andere bijdragen aan verbondenheid, intimiteit, vertrouwen en het verwerken en vergeven van relationele kwetsuren, waaronder ontrouw. Dat ondersteunt het uitgangspunt dat een ernstige vertrouwensbreuk niet automatisch betekent dat relationeel herstel onmogelijk is.
Website: EFT Nederland – Wetenschappelijk onderzoek naar EFT

Aanvullende Nederlandse informatie – Relatietherapie na vreemdgaan en emotionele ontrouw
Relatietherapeuten.net beschrijft dat ontrouw niet uitsluitend uit seksueel contact hoeft te bestaan. Er kan ook sprake zijn van een sterke emotionele band met iemand buiten de relatie, waarbij persoonlijke of intieme zaken worden gedeeld en het contact geheim wordt gehouden. De website benoemt daarnaast dat volledige geheimhouding het herstel van vertrouwen kan bemoeilijken en dat sommige stellen een relatie na ontrouw kunnen herstellen.
Deze bron is vooral bruikbaar als aanvullende Nederlandse informatie vanuit de relatietherapiepraktijk en heeft een andere status dan bronnen zoals het NJi, de NVRG, Thuisarts en de Universiteit van Amsterdam.
Website: Relatietherapeuten.net – Relatietherapie na vreemdgaan