Erkennen zonder jezelf volledig te veroordelen 

Na een scheiding kan iemand sterk vasthouden aan de oorspronkelijke beslissing.                                                                                                                                                                                                                                           

Dat kan voortkomen uit overtuiging, maar ook uit angst.

Opnieuw twijfelen kan namelijk betekenen dat schuldgevoel, gezichtsverlies of de mogelijkheid van een verkeerde inschatting moet worden toegelaten.

De gedachte kan ontstaan:
“Ik heb deze keuze gemaakt, dus ik moet eraan vasthouden.”
“Wanneer ik nu terugkijk, verlies ik mijn geloofwaardigheid.”
“Ik heb iedereen verteld waarom het huwelijk niet meer werkte; ik kan dat verhaal niet meer veranderen.”
Hierdoor kan consequent handelen worden verward met niet meer mogen nadenken.

Toch is het bijstellen van een oordeel niet automatisch besluiteloosheid.                                                                                                                                                                                                                                                     

Het kan juist wijzen op zelfreflectie en psychologische flexibiliteit: nieuwe omstandigheden en inzichten worden meegewogen, in plaats van dat een eerder besluit koste wat kost wordt verdedigd.
Dat is vooral relevant wanneer een relatie is vastgelopen tijdens een periode van langdurige stress, uitputting of verminderde draagkracht.

Thuisarts.nl beschrijft                                                                                                                                                                      

Dat langdurige stress kan leiden tot vermoeidheid, slecht slapen, piekeren en problemen met het dagelijks functioneren.                                                                                                                                                                    

Tijdens zo’n periode kan iemand minder ruimte ervaren om problemen rustig te overzien of naar oplossingen te zoeken.
Wanneer de draagkracht later verbetert, kan daarom een ander beeld ontstaan.                                                                                                                                                                                                                                      

Misschien was de liefde niet volledig verdwenen, maar was zij tijdelijk niet meer voelbaar onder de druk van ziekte, zorgen, conflicten of uitputting.                                                                                                                          

Misschien waren bepaalde problemen behandelbaar geweest.

Het is ook mogelijk dat de scheiding nog steeds de juiste beslissing blijkt.                                                                                                                                                                                                                                              

Eerlijke heroverweging betekent niet dat de uitkomst vooraf vaststaat.

Een nieuwe blik vraagt vragen als:

• Heb ik destijds gekozen vanuit rust of vooral vanuit overbelasting?
• Hebben we geprobeerd de oorzaken te veranderen, of probeerden we vooral aan de spanning te ontsnappen?
• Is mijn huidige overtuiging gebaseerd op de werkelijkheid van nu, of bescherm ik vooral het verhaal dat ik eerder heb verteld?

Wat zou ik moeten erkennen wanneer ik mijn eerdere oordeel bijstel?
Voor ouders is dit meer dan een persoonlijke kwestie.

Het Nederlands Jeugdinstituut benadrukt                                                                                                                                                       

Dat ouders na de scheiding samen ouders blijven en een nieuwe balans moeten vinden die het kind stabiliteit en veiligheid biedt.                                                                                                                                                    

 Kinderen moeten daarnaast ruimte krijgen om hun eigen ervaringen en gevoelens te uiten, zonder dat zij het standpunt van een ouder hoeven te bevestigen.

De tegenstelling is daarom niet uitsluitend:
“Blijf ik gescheiden of ga ik terug?”
De diepere tegenstelling is:
“Bescherm ik mijn eerdere besluit tegen iedere twijfel, of durf ik eerlijk te onderzoeken wat er werkelijk met de relatie, mijzelf en de kinderen is gebeurd?”

Terugkijken verplicht niemand tot hereniging.

Het kan wel leiden tot

•  erkenning, 
• herstel van ouderschap, excuses, 
• betere afspraken 
• of — wanneer beide partners dat vrijwillig en veilig willen — een zorgvuldig onderzoek naar relationeel herstel.

Toegeven dat omstandigheden, 

• uitputting 
• of vermijding een grotere rol speelden dan eerder werd aangenomen, is geen automatisch gezichtsverlies.

Het weigeren om nieuwe inzichten toe te laten kan de verwerking juist langer blokkeren.

Nederlandse bronnen en professionele onderbouwing

Open Universiteit – Psychologische flexibiliteit
De Open Universiteit omschrijft psychologische flexibiliteit als het vermogen om flexibel om te gaan met situaties, gedachten en gevoelens en het leven vorm te geven vanuit wat iemand waardevol vindt. Dit sluit aan bij het toelaten van nieuwe inzichten en het kunnen bijstellen van eerdere overtuigingen.
Mensen lijken rond 60 jaar psychologisch het meest flexibel – Open Universiteit

Open Universiteit – Nederlands meetinstrument voor psychologische flexibiliteit
Deze publicatie beschrijft Nederlands onderzoek naar psychologische flexibiliteit en psychologische inflexibiliteit. Een grotere psychologische flexibiliteit blijkt doorgaans samen te hangen met een hoger psychisch welbevinden.
Psychologische flexibiliteit meten – Open Universiteit

Tilburg University – Cognitieve dissonantie
Universitair docent sociale psychologie dr. Tila Pronk legt uit dat cognitieve dissonantie ontstaat wanneer gedachten, overtuigingen en gedrag niet goed met elkaar overeenkomen. Mensen proberen de hierdoor ontstane spanning te verminderen, bijvoorbeeld door hun gedrag of hun uitleg daarvan te rechtvaardigen.
Cognitieve dissonantie: de theorie – Tilburg University

Psycholoog.nl – Wat is cognitieve dissonantie?
Beschrijft cognitieve dissonantie als de onaangename spanning die kan ontstaan wanneer gedrag, gedachten, gevoelens en overtuigingen elkaar tegenspreken. Dit kan eveneens optreden wanneer iemand veel moeite heeft gedaan voor iets wat uiteindelijk weinig oplevert.
Wat is cognitieve dissonantie? – Psycholoog.nl

Deze bronnen ondersteunen het algemene psychologische mechanisme achter gedachten als:
“Ik heb deze beslissing genomen, dus moet ik eraan vasthouden.”
“Wanneer ik mijn oordeel verander, moet ik mogelijk erkennen dat mijn eerdere beoordeling niet volledig was.”
“Mijn huidige inzicht botst met wat ik eerder tegen anderen heb gezegd.”
Ze bewijzen niet dat iedere gescheiden persoon op deze manier denkt. Cognitieve dissonantie en zelfrechtvaardiging zijn mogelijke processen, geen automatische verklaring voor het vasthouden aan een scheidingsbesluit.

Thuisarts – Overspanning
Thuisarts beschrijft dat langdurige spanning kan leiden tot vermoeidheid, slecht slapen, piekeren, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en het gevoel problemen niet meer aan te kunnen. Problemen met de partner, kinderen, gezondheid, werk, geld of huisvesting worden genoemd als mogelijke bronnen van overbelasting.
Ik ben overspannen – Thuisarts

Thuisarts – Burn-out
Bij een burn-out kunnen langdurige spanning, uitputting en controle verlies het dagelijks functioneren en het contact met andere mensen bemoeilijken. 

Thuisarts noemt onder meer langdurige ziekte, schulden, relatieproblemen, werkdruk, zorgtaken en onvoldoende steun als mogelijke belastende omstandigheden.
Ik heb een burn-out – Thuisarts

Nederlands Huisartsen Genootschap – Overspanning en burn-out
De NHG-Standaard behandelt overspanning vanuit de verhouding tussen draaglast en draagkracht. De begeleiding richt zich onder andere op het hervinden van een werkbaar evenwicht tussen beide.
NHG-Standaard Overspanning en burn-out
Deze bronnen ondersteunen dat langdurige stress en uitputting het vermogen kunnen aantasten om overzicht te bewaren, problemen op te lossen en goed met anderen te blijven omgaan. Ze bewijzen echter niet rechtstreeks dat liefde door overbelasting tijdelijk “niet voelbaar” wordt of dat een bepaald huwelijk zonder die overbelasting behouden zou zijn gebleven. Dat blijft een mogelijke relationele verklaring die alleen binnen de betreffende relatie onderzocht kan worden.

Nederlands Jeugdinstituut – Scheiden als veranderproces voor het hele gezin
Het NJi beschrijft een scheiding als een veranderproces voor het gehele gezin. Ouders blijven samen verantwoordelijk voor hun kinderen en moeten een nieuwe vorm van gedeeld ouderschap en nieuwe afspraken ontwikkelen. Het NJi vermeldt tevens dat dit na een periode van stress en verdriet moeilijk kan zijn.
Scheiden: een veranderproces voor het hele gezin – NJi

Richtlijnen Jeugdhulp – Vragen naar de ervaringen van het kind
De Richtlijn Scheiding adviseert professionals oog te houden voor de ervaringen van kinderen en voor hun loyaliteit aan beide ouders. Ouders worden gestimuleerd om gezamenlijk vanuit het belang van hun kind te kijken, in plaats van uitsluitend vanuit hun eigen positie.
Vragen naar de ervaringen van het kind – Richtlijn Scheiding

Richtlijnen Jeugdhulp – Loyaliteitsconflicten
De volledige Richtlijn Scheiding beschrijft dat kinderen bij ernstige ouderlijke conflicten bewust of onbewust onder druk kunnen komen te staan om te kiezen. Hierdoor kan een innerlijk loyaliteitsconflict ontstaan.
Volledige Richtlijn Scheiding

Nederlands Jeugdinstituut – Gevolgen voor kinderen
Het NJi beschrijft dat kinderen na een scheiding onder andere stress, angst, loyaliteitsproblemen, concentratieproblemen en problemen in de relatie met hun ouders kunnen ervaren. 

De ernst en duur verschillen sterk per kind en gezin.
Gevolgen voor kinderen van een scheiding – NJi