Vasthouden aan een besluit of opnieuw durven kijken

 Na een scheiding kan iemand sterk vasthouden aan de oorspronkelijke beslissing. 

 Dat kan voortkomen uit overtuiging, maar ook uit angst.

Opnieuw twijfelen kan namelijk betekenen dat schuldgevoel, gezichtsverlies of de mogelijkheid van een verkeerde inschatting moet worden toegelaten.

De gedachte kan ontstaan:
“Ik heb deze keuze gemaakt, dus ik moet eraan vasthouden.”
“Wanneer ik nu terugkijk, verlies ik mijn geloofwaardigheid.”
“Ik heb iedereen verteld waarom het huwelijk niet meer werkte; ik kan dat verhaal niet meer veranderen.”
Hierdoor kan consequent handelen worden verward met niet meer mogen nadenken.

Toch is het bijstellen van een oordeel niet automatisch besluiteloosheid. 

 Het kan juist wijzen op zelfreflectie en psychologische flexibiliteit: nieuwe omstandigheden en inzichten worden meegewogen, in plaats van dat een eerder besluit koste wat kost wordt verdedigd.
Dat is vooral relevant wanneer een relatie is vastgelopen tijdens een periode van langdurige stress, uitputting of verminderde draagkracht.

Thuisarts.nl beschrijft 

 Dat langdurige stress kan leiden tot vermoeidheid, slecht slapen, piekeren en problemen met het dagelijks functioneren. 

 Tijdens zo’n periode kan iemand minder ruimte ervaren om problemen rustig te overzien of naar oplossingen te zoeken.
Wanneer de draagkracht later verbetert, kan daarom een ander beeld ontstaan. 

•  Misschien was de liefde niet volledig verdwenen, maar was zij tijdelijk niet meer voelbaar onder de druk van ziekte, zorgen, conflicten of uitputting. 
•  Misschien waren bepaalde problemen behandelbaar geweest.

Het is ook mogelijk dat de scheiding nog steeds de juiste beslissing blijkt. 

 Eerlijke heroverweging betekent niet dat de uitkomst vooraf vaststaat.

Een nieuwe blik vraagt vragen als:

• Heb ik destijds gekozen vanuit rust of vooral vanuit overbelasting?
• Hebben we geprobeerd de oorzaken te veranderen, of probeerden we vooral aan de spanning te ontsnappen?
• Is mijn huidige overtuiging gebaseerd op de werkelijkheid van nu, of bescherm ik vooral het verhaal dat ik eerder heb verteld?
• Wat zou ik moeten erkennen wanneer ik mijn eerdere oordeel bijstel?

Voor ouders is dit meer dan een persoonlijke kwestie.
Het Nederlands Jeugdinstituut benadrukt                                                                                                                                                                                                                                                                                                            

 Dat ouders na de scheiding samen ouders blijven en een nieuwe balans moeten vinden die het kind stabiliteit en veiligheid biedt. 

 Kinderen moeten daarnaast ruimte krijgen om hun eigen ervaringen en gevoelens te uiten, zonder dat zij het standpunt van een ouder hoeven te bevestigen.

De tegenstelling is daarom niet uitsluitend:
“Blijf ik gescheiden of ga ik terug?”
De diepere tegenstelling is:
“Bescherm ik mijn eerdere besluit tegen iedere twijfel, of durf ik eerlijk te onderzoeken wat er werkelijk met de relatie, mijzelf en de kinderen is gebeurd?”

Terugkijken verplicht niemand tot hereniging.

 Het kan wel leiden tot 

• erkenning, 
• herstel van ouderschap, 
• excuses, 
• betere afspraken 
• of — wanneer beide partners dat vrijwillig en veilig willen — een zorgvuldig onderzoek naar relationeel herstel.

Toegeven dat omstandigheden, uitputting of vermijding een grotere rol speelden dan eerder werd aangenomen, is geen automatisch gezichtsverlies.

Nederlandse bronnen en professionele onderbouwing

Cognitieve dissonantie en het rechtvaardigen van eerdere keuzes
Tilburg University – Cognitieve dissonantie
Sociaal psycholoog dr. Tila Pronk legt uit dat cognitieve dissonantie ontstaat wanneer gedrag, gedachten en overtuigingen niet met elkaar overeenkomen. De ontstane spanning kan ertoe leiden dat iemand zijn gedrag of eerdere keuze probeert te rechtvaardigen. Dit ondersteunt het beschreven mechanisme achter de gedachte: “Ik heb deze keuze gemaakt, dus moet ik eraan vasthouden.”
Cognitieve dissonantie: de theorie – Tilburg University

Psycholoog.nl – Wat is cognitieve dissonantie?
Beschrijft de innerlijke spanning die ontstaat wanneer gedachten, gevoelens, overtuigingen en gedrag met elkaar botsen. Mensen kunnen vervolgens proberen deze spanning te verminderen door hun uitleg, overtuiging of gedrag aan te passen.
Wat is cognitieve dissonantie? – Psycholoog.nl
Cognitieve dissonantie maakt het aannemelijk dat twijfel aan een ingrijpende beslissing als bedreigend wordt ervaren. De bronnen bewijzen echter niet dat iedere persoon die aan een scheidingsbesluit vasthoudt dit uit angst of zelfbescherming doet.
Psychologische flexibiliteit en het toelaten van nieuwe inzichten

Open Universiteit – Psychologische flexibiliteit
De Open Universiteit omschrijft psychologische flexibiliteit als het vermogen om flexibel om te gaan met situaties, gedachten en gevoelens. Dit sluit aan bij het opnieuw kunnen beoordelen van een eerder oordeel wanneer omstandigheden, informatie of inzichten veranderen.
Mensen lijken rond 60 jaar psychologisch het meest flexibel – Open Universiteit

Open Universiteit – Psychologische flexibiliteit meten
Beschrijft Nederlands wetenschappelijk onderzoek naar psychologische flexibiliteit en inflexibiliteit. Een grotere psychologische flexibiliteit blijkt doorgaans samen te hangen met een hoger psychisch welbevinden.
Psychologische flexibiliteit meten – Open Universiteit
Deze bronnen ondersteunen dat het bijstellen van een oordeel niet automatisch besluiteloosheid is. Het kan passen bij het vermogen om nieuwe informatie, veranderde omstandigheden en moeilijke gevoelens toe te laten.

Langdurige stress, uitputting en verminderd functioneren

Thuisarts – Ik ben overspannen
Thuisarts beschrijft dat een opeenstapeling van problemen en verantwoordelijkheden kan leiden tot vermoeidheid, slecht slapen, prikkelbaarheid, piekeren, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en het gevoel de problemen niet meer aan te kunnen. Relatieproblemen, ziekte, geldzorgen, werk en de zorg voor kinderen of een zieke naaste worden uitdrukkelijk genoemd.
Ik ben overspannen – Thuisarts

Thuisarts – Ik heb een burn-out
Beschrijft dat langdurige spanning en uitputting het dagelijks functioneren en het contact met andere mensen kunnen bemoeilijken. Als mogelijke oorzaken worden onder meer langdurige ziekte, relatieproblemen, schulden, werkdruk, zorgtaken en onvoldoende steun genoemd.
Ik heb een burn-out – Thuisarts

Nederlands Huisartsen Genootschap – Overspanning en burn-out
De NHG-Standaard beschrijft overspanning vanuit een verstoord evenwicht tussen draaglast en draagkracht. Begeleiding is mede gericht op het herstellen van die balans en op het opnieuw leren omgaan met problemen en spanningen.
NHG-Standaard Overspanning en burn-out
Deze bronnen ondersteunen dat langdurige overbelasting het overzien van problemen en het dagelijks functioneren kan bemoeilijken. Ze bewijzen niet rechtstreeks dat de liefde binnen een huwelijk alleen tijdelijk niet voelbaar was of dat het huwelijk zonder de overbelasting behouden zou zijn gebleven. Dat kan uitsluitend als mogelijke relationele verklaring worden beschreven.

Scheiding als rouw- en veranderproces

Nederlands Jeugdinstituut – SCHIP aanpak
Het NJi beschrijft de SCHIP aanpak als een onderbouwd rouwverwerkingstraject voor scheidende en gescheiden ouders. Het doel is niet automatisch hereniging, maar verwerking van verlies en het leggen van een basis voor constructief ouderschap.
SCHIPaanpak – Nederlands Jeugdinstituut

Officiële website van de SCHIPaanpak
De methode richt zich op verlies, kwetsuren, vertrouwen, terugkerende conflicten en de overgang van partnerschap naar gezamenlijk ouderschap. Daarmee sluit de aanpak aan bij erkenning, excuses, verwerking en het maken van betere afspraken.
SCHIPaanpak – officiële website

Kenniscentrum Kind en Scheiding – SCHIPaanpak
Beschrijft dat ex-partners na de beëindiging van hun liefdesrelatie kunnen werken aan emotionele afhechting en een nieuwe verbinding als partners in het ouderschap.
De SCHIPaanpak – Kenniscentrum Kind en Scheiding

Deze bronnen ondersteunen uw zin dat terugkijken niet automatisch tot hereniging hoeft te leiden. Verwerking kan ook leiden tot erkenning, een betere afronding van de partnerrelatie en verbetering van het gezamenlijke ouderschap.

Ouderschap en de positie van kinderen

Nederlands Jeugdinstituut – Scheiden als veranderproces voor het hele gezin
Het NJi beschrijft dat ouders na een scheiding samen verantwoordelijk blijven voor hun kinderen. Zij moeten nieuwe afspraken maken over onder andere opvoeding, omgang, regels en communicatie. Na een periode van stress en verdriet kan dit moeilijk zijn. Het belang van het kind behoort daarbij centraal te staan.
Scheiden: een veranderproces voor het hele gezin – NJi

Richtlijn Scheiding – Ervaringen van het kind
De professionele Richtlijn Scheiding adviseert hulpverleners naar de ervaringen van het kind te vragen en rekening te houden met de loyaliteit van kinderen aan beide ouders. Ouders worden aangemoedigd om gezamenlijk te onderzoeken wat hun kind nodig heeft.
Vragen naar de ervaringen van het kind – Richtlijn Scheiding

Richtlijn Scheiding – Loyaliteitsconflicten
Beschrijft dat kinderen in een innerlijk conflict kunnen raken wanneer zij bewust of onbewust onder druk worden gezet om een ouder te kiezen of het standpunt van een ouder te bevestigen.
Volledige Richtlijn Scheiding

Correcte conclusie bij deze bronnen
Op basis van deze Nederlandse bronnen kan worden onderbouwd dat:

• mensen spanning kunnen ervaren wanneer nieuwe informatie botst met een eerdere beslissing;
• deze spanning zelfrechtvaardiging en het vasthouden aan bestaande overtuigingen kan bevorderen;
• psychologische flexibiliteit ruimte geeft om gedachten en oordelen opnieuw te bezien;
• langdurige stress en uitputting het denken, functioneren en contact met anderen kunnen bemoeilijken;
• verwerking na een scheiding niet gelijkstaat aan hereniging;
• erkenning, rouwverwerking en verbeterd ouderschap ook zelfstandige uitkomsten kunnen zijn;
• kinderen hun eigen ervaringen moeten kunnen uiten zonder partij te hoeven kiezen.

Het blijven vermijden van pijnlijke gevoelens, veranderde omstandigheden of nieuwe inzichten kan het moeilijker maken om een scheiding zorgvuldig te verwerken. 

Dit is een mogelijk psychologisch proces en geen vaststaande verklaring voor iedere individuele situatie.